Gotar

  Hevpeyvîn

  Qilçix

  Navdarên Kurd

  Helbest 

  Çîrok

  Şano

  Lêkolîn û Rexne

  Rêziman  

  Wergerandin

  Mûzîk 

  Hunermend

  Keskesor

  Zarok

  Lîsk

  Navên kurdî

  Kevnetor

  Metelok

  Tu dizanî..!?

  Weşan

  Lînk

  Karîkator

  القسم العربي

  Nivîskar

  Erşîv



Têkilî 


Kevnetor


Kulîlkên kurdan

 

 


Lêkolîn


 

 

 

 


Kasî Yûsiv
EHMEDÊ PALO YÊ  MIROV Û HELBESTVAN

 

Di destpêka hînbûna me ya di xwendina  zimanê kurdîde , me gelek asteng nedîtin  ji Bilî rewşa awarte , yaku xwendin , û fêrbûn ,û hînbûna zimanê kurdî , dibînê weke Gunehekî dijî sîstma dewlta sûrî , diwan rojande ne her xwendevanekî zimanên latînî

 Zanîba zanîbû zimanê kurdîjî bixwênê na..

Di destpêka fêrbûna min ya xwendina zimanê kurdî çavên min bi çend rûpelan ket Ewjî helbestên xwedê jê razî mele ehmedê PALO bûn ku mindîtin weke tiştekî balkêş Tiştekî nû diser guhên minre derbasdibûn birastî didemke pir hindikde ez bûme Xwendevanekî pêşketî di zimanê kurdîde min raza xweşbûna zimanê kurdî naskir û ez Bi ser kehniyên binpoşvebûm min astê kubariya zimanê kurdî dît min kevnariya Zimanê bav û kalên xwe dît ew kevnariya avakirî li ser sitûnên pendan û encamên Bûyeran . min hêza zimanê kurdî dizelaliya wîde dît min bala bûna wî di kûrbûna Wîde dît , ev zimanê ku karîbû di riwê çar dewletên xwedî sê zimande û sêsedhezar Dûbarede xwe li ser piyê xwe bigrê di dirêjayiya salên bindestiya xwede ev ne Zimanekî hesaniye ,ev nezimanê dîlîtiyêye ev ne zimanekî weke her zimaniye ev Zimanê çiyaye zimanê çemên bi nav û denge. Tu caran ez nediketim tirsa windabûna zimanê xwede jiber perwerdekirina meya Sikolocî avakiriye liser xwe parastinê ji sedema hilbijartineke xewzayî ji nav hemû Awayê perwerdê,û jiber ku welatê kurdan her û her cihê ceng pevçûnanbû .


Seydayê Ehmedê Palo

Ehmedê palo yek jiwan mirovane yê ku xwedî ked û karin di warê zimanê kurdîde       Di sala 1920 a jidayik bûye li gundê sêraçûr  ewjî gundek ji yên şarê palone çibêjin li ser jiyanawî di aliyî astengiyêde hindike ; jiber ku mele palo diyaxwe u bavîxwe nedîtin û  jiber ku ne dihatin bîrawî û zarokbu çaxê ku herdû mirin, piştî ku hinekî mezin bûye gavanî û carna şivaîjî kiriye disala 1948 ande bûye mele û pêre dest bihelbestvaniyê jî kiriye , palo dihelbesta xwede mîna baraneke xurte him bihêze û him bi ber û dan û firehî û xweþiye.

 

Serî ber jêr û balaye             biramana girêdaye

Tenê bê war û tataye            qe carê nagî hevdînê

Jiboxwe nakî tevdîrê            dirav û seyd û nêçîrê

Biþûr û xencer û kêrê            dike dîdar û nêrînê

Gelêmin bê ked û kare          belengaz û sitembare

Gelê dewra me hişyare          gihiştî heyv û perwînê.

 

di helbesta binavê palo de weke dengbêjekî dilşewitî qîrdikê pesnêpalo gotina ji fabrîqeke germ derdixî mîna nanê qemirî ku piçekî zêde di tenûrêde mayî bihin jêtê,mîna pelpela ava kelandî hilm û deng jê tê ,dengê agirê bêrîkirinê jêtê..

astengî di wê jiyanêde dîtibû ,belengaziyeke ku karîbû bihêlê helbestvanekî mîna mel palo pirê caran  hê berî zarokên wî lê bighin birçî bimînî û di zivistanandejî tazî bimînê.

 

Gerdê bimînî her wiha  bibdestê marû ejdiha

Ber asitan û dergiha                 jar û pepûka ber teşî

Ser ranebî darê sitem               derbakul û derd û elem

Pê şabibî tirk û ecem                tazî bila kî rû reşî

 

mele palo evîndarê çiyayên palo bû , evîndarekî ku evîndar diser xwere nedîtine çawa dikarê pesnê çiya bidê mîna kamîrayeke dijîtal ku bi hûrbînî wêneyan didê çavên bîneran û xwendevanan ,her wêneyek jiwan rehberê peyrewiya mihr û evîna çiyane didilê paloyê mirovde ,palo ev mirovê xwedî hestê pêlepêl , ev şehsiwarê gotinê, ..   deverê kurdistanê yek biyek nasdikê , û wan deveran şirovedikê mîna dilyanekî didadgehêde sûnd dayî ku pesnê herî zelal û rast bibêjê û ku neweyiyê nebêjê

 

cih û warê minî palo               jibona min tu hêlînî

bi vî rengî nedî halo                jibo çavême dûrbînî

 

tu daxwaza dil ûcanî               dikim nakim te nabînim

divoka canê heyranî                gul û rehan û nesrînî

 

qe na pirsî çima nayî               gelo bo çi xwiya nabî

melûl ûdîl û yek tayî                jibonamin tu mizgînî

 

ev cigehperest çiqasî evîndarîya wî ji cîgehanre hebû wilqasjî dilsozê deveranbû lewra çiya û newalên kurdistan ezberkiribûn ….eve palo yê hevîrê gotinan bitiliyên bîranîn xwe sitiriye ew bîra tiþî gotinên kurdî yên mezin û biçûk û hûr û gir û þayik  û gij û hînik û germ û asê û sist û bala û nizm …ku karîbû dibistaneke paloyî  ava bikê bi dibistaneke eger xwedî jêre hebana dê sûdeyên mezin diwarê zimanê kurdîde ji berhemên wê bana .

 

carekê hatî gumanim               hilkişîme ser ser çiyan

ronî da roja cihanê                   jê dibînim her ciyan

 

ku cihek ava û þîne                  rind û şêrîn û delal

renge reng têda civîne             nifşê daran û gulan

 

tev şikeft ûkort û çalin             hêrik û lat ûzinar

cok û cobar û newalin              ber qef û ser kaniyan

 

nêrgiz û reyhan ûmêrgin          deşt û zozan û gelî

dezgehê şêr û pilingin               cîgehê hîn û jiyan

gol û derya têne dorê                rengê qizwîn û siya

kaniyan da der ji torê               colê berxan û miyan

tê diçêrin ber bi banî                hêdî hêdî kom bi kom

ku jiber dengê şivanî                mane ser av û çeman

ez dibînim tê xwiyane              gewher û zêr û dirav

rewşen û ronî vedane               ser kelat û her deran

givgiva bayê sebaye                 raserî çiyayên bilind

xuşxuşa zad û giyaye               me,mea berx û miyan

tiptipa sêv û hinaran                 teqteqa  berq û birusk

dinge dinga lat ûxaran              gumguma topê giran

çikçika belk û pelane                pirpira têr û tilûr

gim gima xap û derane             xur xuradar û berane

 

ewkizêna dinava palode liser şoreþa berzanî bîna wê ji helbestên wî difûrê mîna bîna miska evîndaran dirojên şahî û newrozande , weke her kurdekî xwedî şeref divayawîjî biserketina wê şoreşêbû lê mixabin hêviyên wî pêknedihatin di ti warande , 

eger neji awaya jiyana palobana ew jiyana hişkî ziwa ,belkî palojî nekêmî

cegerxwînbana di baweriya minde û ev liberhev pîvan lêkolîneke taybet jêre divê.       palo xwediyê heşt pirtûkên kurdiye ûyek jiwan şanoyeke û yên dîtir helbestin palo disala 1991ande çûye dilovaniya xweda û koçê xwe jinav me barkiriye û digoristana mihmeqeyade hatiye veşartin

...................................
 
Veger >>      
                                                                          tirej.net/com/org

 

kurdi@tirej.net
©copyright
tirej.com,2002-2004 [ tirej@tirej.net ]vebûna malperê 01/12/2002