çîrok

 

 

 

 

Kamîran Simo Hedilî
Pêxemberê jibîrçûyî

 

Dengbêj

stranekê bibêje!

‘ne lo, lo

ne jî lê, lê’ be

bila

bi stêra berbangê re

bêhna evînê

ji bayê wê werê

ne derew

ne jî rast be

bi awirên xeyala min azad be

di rastiya jînê de dîl be

dengbêjê deng xweş

straneke wisa

ji aqilkêmiya pirsên min re bêje!

Derya pirsên aqilê kêm, ez ji çûna nav civatê dûr kirim. Lê civat tê min, dibe ku hûn bêjin ’

çawa dibe civat bê te? Ma mala te hewqasî mezine’? Naxêr mala min nîne, ez hê nebûme xwedî mal. Bi mêhvanî li jûrekê (odeyekê) dimînim, dilê xwe bi min neşewitînin.

Ez mêhvanekî qure me.

Gelek caran xwarina min tê jûra min, yan jî, ji bo ku ez tûre nebim, bi dengê nizim gazî min dikin, ji bo xwerek xwarinê. Li vir ez ne xwarinê û ne jî vexwerinê nakirim. Kirê jî nadim. Ez mêhvanekî wisa qure û tiral im. Lê jûra dane min, ne mezin e. Firehaya wê metreyek û çil û pênc santîm e, dirêjiya wê, sê metre û nîv e. Hemû kesê ku ez ji wan pirsê dikim, ew têna jûra min. Hin ji wane bi xeyd radibin, lê ji min re ne xem e. Ez bi kêmaqiliya xwe, pirsan ji wan dikim. Ew tûre bibin, an nebin ew zanin. Lê xirabiya, van pirsên aqilkêm, por bi serê min ve jî nehiştiye.

Ne tenê ew tûre dibin. Ez jî, nêzikî meymûnan kirima, bi serê min ve çend mû mane. Çav ji berê ve, ne gelekî ronî bûn, lê pirsan xiraptir kirine.

Ji bo wê gelek caran ez pirsê, ne ji xwediyê pirsê dikim. Pirsê ji yekî dikim li yekî dî dinêrim.

Civat di bin simbêlan de bi min dikene. Xem nake bila bikenin, ez derewên wan, yeko, yeko li nav çavên wane didim. ’Mêhvan çawa, di jûra te de bi cih dibin’? Hûn dipirsin û hûn jî bi aqilê min dikenin.

Lê ger mirov hostayê axaftinê be

nabe kenokê nenasên pozbilind

difikirim

bi şev û roj

çar hezar sal paş û pêş

ez kî me?

ez ne ji bo xwe me

ez ne ji bo xwe bim

lê kî ji bo min e

ez ji bo xwe bim

wê gavê ez kî me?

difikirim

bi şev û roj

çar hezar sal paş û pêş

Ji kerema we pêjna piyekî, li paş deriyê jûra min tê. Ez derî vekim, paşî em suhbeta xwe bidomînin.

-Fermo, fermo ez li hêviya yekî, weke cenabê te biaqil bûm. Civata min, heta niha civata nîv zana bû. Min nediwerî pirseke ji wane bikim, tenê dipeyîvîm. Ew jî, weke gelekî zana bin, di bin simbêlên xwe de, bi min dikenîn.

 -Li paş min jî, tu vêga dibêjî derwêşê gêj,

ne wisaya ?

-Nexêr, ez di rûyê zanan de pirsên xwe dipirsim.

Lê ji nîv zana ditirsim û ji wan pirsan nakim.

-Nîv zana çawan e?

-Tu nizanî? Xwelî li serê min be. Min jî tu zana dizanî.

-Zanîn û nezanîna min ne karê te ye, tu nîv zana ji min re bêja!

-Baş e, baş e, tûre nebe ez dibêjim.

Yên ku zanin nizanin, pêwîstiya we bi perwerdê heye

pêwîste mirov wan perwerde bike.

Yên nizanin ku nezanin, gêjik in pewîste mirov pirsan ji wan neke û ji wan birevê.

Yên zanin ku zana ne û bi rastî ku zana bin, pêwîste mirov pirsan ji wan bike û li wan guhdarke.

Vêca nîv zana te naskirin?

Feylezofê min Zerdeşt. Ez zanim, keyfa te ji pêxemberiyê re tê. Ji bo wê, te rêbaza pêxemberiyê, kire bela serê cîhana me.

Ji te re çi bêjim? Feylezof yan pêxember?

-Tu çi dibêje bêje, ji min re ferq nake. Lê tu dikarî bêjî ku ev gotinên min, ne wisa ne?

-Çi gotin?

-Gotina nezanan, nîvzana û zana

-Ji min re ne xeme, gotina kê dibe. Dixwaze ya pêşiyên Çîniyan be, yan ya pêşiyên me be. Ferq nake, gotineke tijî aqil e.

-Tenê pirsên xwe mîna camêra bike. Ez ji pirsên te yên ku nepirs tûre dibim.

-Nexêr ez te tûre nekim. Ka tu bêje ji min re, feylezofê min.

’difikirim

bi şev û roj

çar hezar sal paş û pêş

ez kî me?

ez ne ji bo xwe me

ez ne ji bo xwe bim

lê kî ji bo min e

ez ji bo xwe bim

wê gavê ez kî me?

difikirim

bi şev û roj

çar hezar sal paş û pêş’

-Min got: pirsên camêran ji min bike.

-Pirsên camêrane ezbenî, bêje ez kî me? Çima tu, min bi min, nedê naskirin? Xwedêgiravî, tu hem feylezof û hem pexemberê min î.

-Baş e, tu gelekî dixwazê, ez ji te re bêjim.

Di dema

hûn di xew de

Û stêran rê li we birîbûn

rojê pişta xwe dabû we

weke çiyayekî nivistî

hûn di pêşbirka dîlîtiyê de

min dirêjkirine destên xwe

yên germ

bûna

ava jiyanê ya sar

di piyan de geriye

lê

Hê hûn, li xwe negeriya bûn, we ez dîtim. Baweriyên weha tev nava wan pûç û sivik in.

Bi erzanî têne kirîn û firotin. Loma we, ji baweriya min, ronî nedît û we riya xwe rast nedanî.

-Tu tûre dibî, an nebê ez pirsa xwe bikim. Çawa dibe, ku hê em li xwe negeriyabûn? Ku em li xwe negeryabane, tu nedibûyî.

Me li gelek deran, yezdan afirandibûn. Dîn çêkiribûn û me hikûmdarî dikir.

-We çi hikûmdarî dikir? Tu xwe wisa gelekî zana dibinî, de ji min re bêje? Ka we li kuderê ev hikûmdarî dikirin?

-Xeyda te ji min re ne xeme, ezê rastiya ku zanim bibêjim. Me, Uruk, Amad, Amêdî û Amûd avakirin û li wane Xweda afirand, dîn çêkir û dewlet bi rê ve bir. Bi destê dewletên me dîn û huner çû Anatoliya û Misrê. Bi Sûmer, me bingihê hemû dîn û dewletên li paş me hatin, danî.

em bûbûne kaniyên

bêhempa yê gerdûnê

me ne dixwestin

govendgirtina mijgulan raweste

ji hezkirina jiyanê em mişt bûn

bi nêrînên

baweriya zarokiyê paqij bûn

bi salan avdana

çem û rûbaran em şa bûn

me ronahî direşandine

ser dîrok û mirovahiyê

Me ji Kêlaşînê hate Hemedanê dewleta Mann, bi rê ve bir. Bi împertoriya Medan me gelên herêmê ji zilmê rizgar kirin. Tu ji nav vê dewleta pêşketî, çêbûyî.

-Raweste, raweste, we Xwedayên ku dimirin diafirand. Xwedayên we jî, weke we mirov bûn. We ji wan re dîlî dikir. Mirov, mîna ajêlan dikirîn û difirotin. Çi ajêlên we yên baş hebûn, we ji Xwedayên xwe re dikirine qurban, de bêje we çi Xwedan afirandibûn?

-Xwedayên, kê ji yên me çêtir bûn? yan pirtir bûn? Me Xwedayê rojê, şevê, hatinê, mirinê, evînê, aştiyê, şer û xweşikiyê bi kurtî hemû xwedayên me hebûn. Me ew afirandibûn û wan, em bi rê ve dibirin.

-Min çi kir? Min ev hemû, formek da wan û min Xwedayên ku mirov bûn mirandin.

Min got: Ahûra Mazda mirov ji sûretê xwe afirandiye. Mazda mîna henasa mirov nêzîkî mirov e. Mirov bi xwe Xwedayê xwe ye.

Tiştên jiyanê didin, ji we re gotin.

Ro, hewa, av û ax

Xwedayê şev û rojê ji we re gotin.

Yanî Xwedayê ku çêyîtiyê dike û diafirînê û yê ku xirabiyê dike û ne afirînê.

Min got: di nava her mirovî de, hem Ehrîman û hem Ahûra Mazda heye.

-Te bi vê, felsefa çêyî û xirabiyê, mala mirovaniyê xira kir. Li paş te çi dîn û felsefên ku hatin, ev ji xwe re bingeh girtin û çi xirabiyên ku dibin surûştî dîtin.

-Ji bilî van, min ji we re, ramana azad, kiryara azad anî.

Min ji we re got, xwedayê we mir.

Lê we li min da û ez koçber kirim.

 Rast e, heta wê demê, we, gelek pêşveçûn çêkirin. Lê pewîstiya we, bi ramana nû û kiryara nû hebû. We ne ramana nû pejirand û ne ji bi kiryara nû re gav avêt. We xwe bi dîn û rêvabirina, dîlîtiyê ve girêdabû.   

-Hemû cîhan bi wê şêwê, bi rê ve dibirin.

-Te çi ji cîhanê ye? Min dixwest rê nîşanî hemû cîhanê bidim.

zelaliya baweriya min

û dilovaniya min

ji her tiştî re

Yêzdanî dikir

hemû roj

ji min re pîroz bûn

zanîna pêxemberiya min

wisa gotibû

rastiyeke pîroz bû

gotina Xwedê bû

lê we dijmintiya min kir

we şevên min dizîn

firotine bêxewiyê

rojên min

firotine bêkesiyê

we xwe kir

giyanê nepakiyê

we dizî

ew zanîna jiyana pîroz

ronahiya şahiya hesretê

min ji pakiya giyanê kevokan derxistibû

ev şahiya kovanan

we refek kundên

bê oxiriya jiyanê

şande ser riya min

firandin ew hesreta min a

mişt ji hezkirinê

min peyman dabû

ku nefretê nas nakim

dema we

ev peymana min bihîst

we hawîrdorên min

ji pizrikên zoxgirtî dagirt.

We dixwest, nefreta xwe bi min bidin pejirandin.

Bi neçarî ez koçber bûm.

-Tu çawa dibêjê ku me berdaye te û te koçber kirî?

Me bawerî bi te anî û me Pêxemberê aştiyê li Hemadanê kuşt.

-Paşî împeretoran dînê min, ji xwe re kirine baweriya serkeftinê. Bi şûr we pejirand.

Ne bi riya ku hûn bifikirin û li min guhdarî bikin û bipejirînin. Şûr li ser serê we hatine hejandin, paşî we pejirand.

Ew jî, ne dînê min bû. Bûbû dînê dewletan û zilma xwe pê dimeşandin. Tu têgihiştî?

Di dema, dînê ji destê min derketî de we pejirand.

De bêje, we kîjan pêxember di rûyê min de kuşt?

-Manî pêxember, me li Hemdanê bi darê ve girêda, heta ku mir jî, me av nedayê.

-Dîno, min ne kuştina mirovan bitenê, kuştina ajêlan jî qedexe kiribû.

We çawa yekî ku xwe, weke şagirdê min didît, kuşt?

- Bi serê xwe me nekir, bi fermana Magên ku te ji xwe re, wekîl danîbûn. Fermana kuştinê bi Behramê kurê Şehpor dane pejirandin, wî jî fermana kuştinê da û me kuşt.

-Baş li min guhdarke û li çavên min binêre, da ew roviyên ku di mêjiyên te de dileyîzin rawastin. Ez ê ji te re bêjim û pirseke dî, ji min neke îşev.

Yekem: Min Tu kes nekire wekîl, ji xwe re.

Duyem: Min Behramê kurê Şehpor nedî û min ew nedipejirand. Ji wî pirtir, min ji birayê wî yê biçûk Hurmuz hez dikir.

Sêyem: Ew zikmezinên Magan bi navê min zikê xwe dijî dikirin. Tiştên ku min nedikirin û min nedihişt bawermendên min jî bikin hemû dikirin.

Çarem: Ez ne mîna te û yên weke te bûm, xwe di quncikên odeke wisa biçûk de vêşêrim û quretiyan bikim.

Pêncem: Min xwe neveşart, li dijî kujerên Turan, di heftê û heft saliya xwe de, min şerkir û hatime kuştin.

Tu têgihiştî? Meymûnê keçel, rabe dengê derî tê. Mêzeke kî ye û dev ji min berde, Ahûra Mazda sebrê bide yê ku tê.

-Ku ez, we wisa tûre dikim, çima hûn her şev têne mêhvandariya min?

-Min got, pirseke dî ji min neke. Rabe derî veke!

Xwe tûre neke pîrê min

di êvarên

hatina jibîrkirin de

di ramanê de

ez  te dibînim

di nav rojên nû de

di kolanên bi befir

di agirên pîrê Laleş de

weke kevoka spî

bêdeng

di nav gihê de

te dibînim

di başî û rûvekirina

heyvê de

di qolinc û şahiya zayîna dayikê de

di nav zelaliya

rondikê de

te dibînim

di ol û felsefê de

di xwendina pirtûkê de

di nav şêrîniya awazê de

di êtûna evînê de

te  dibînim

pîrê min

te

-Xwezî bi mêhvanên weke te, hem mêhvan e hem fermandar e.

Xwe tûre neke ez rabûm.

...................................
 Veger >>                                                                                 tirej.net/com/org